متغیرها و انواع داده

هر برنامه با داده سروکار دارد: نام کاربر، قیمت محصول، وضعیت ورود یا نتیجهٔ یک جست‌وجو. «متغیر» (Variable) برچسبی است که به یک مقدار می‌زنید تا بعداً با همان نام به آن دسترسی داشته باشید. در این درس می‌آموزیم چگونه متغیر بسازیم، چه انواع داده‌ای در جاوااسکریپت وجود دارد و چطور نوع یک مقدار را بررسی کنیم.

ساخت متغیر با const و let

جاوااسکریپت مدرن دو کلیدواژهٔ اصلی برای ساخت متغیر دارد: const برای مقداری که تغییر نمی‌کند و let برای مقداری که در طول برنامه تغییر می‌کند.

const city = "Shiraz";
let temperature = 31;
temperature = 28;
console.log(city, temperature);

خط‌به‌خط:

1. const city = "شیراز" متغیری می‌سازد که مقدارش ثابت است؛ دمای شهر عوض می‌شود، نام شهر نه.
2. let temperature = 31 متغیری می‌سازد که می‌توان مقدارش را بعداً عوض کرد.
3. خط سوم مقدار temperature را از ۳۱ به ۲۸ تغییر می‌دهد؛ دقت کنید که let دوباره نوشته نمی‌شود، فقط نام متغیر و علامت = کافی است.
4. console.log دو مقدار را با فاصله چاپ می‌کند.

قاعدهٔ ساده و رایج: تا می‌توانید const بگذارید؛ فقط وقتی واقعاً قرار است مقدار عوض شود از let استفاده کنید.

انواع دادهٔ اصلی

هر مقدار در جاوااسکریپت یک «نوع» (Type) دارد. چهار نوع پرکاربرد را با عملگر typeof بررسی می‌کنیم؛ این عملگر نام نوع مقدار را به‌صورت رشته برمی‌گرداند.

const name = "Sara";      // string
const age = 25;           // number
const isStudent = true;   // boolean
let job;                  // undefined

console.log(typeof name);
console.log(typeof age);
console.log(typeof isStudent);
console.log(typeof job);

• رشته (String) — متن بین گیومه؛ هم ' و هم " و هم بک‌تیک ` پذیرفته می‌شود.
• عدد (Number) — جاوااسکریپت برای عددهای صحیح و اعشاری فقط یک نوع دارد؛ هم 25 و هم 17.5 از نوع number هستند.
• بولی (Boolean) — فقط دو مقدار: true (درست) و false (نادرست). پایهٔ تصمیم‌گیری در برنامه‌هاست.
• undefined — یعنی «هنوز مقداری نگرفته». متغیر job را ساختیم ولی چیزی در آن نگذاشتیم.

null؛ خالی‌بودن عمدی

مقدار null شبیه undefined به نظر می‌رسد اما معنای متفاوتی دارد: یعنی برنامه‌نویس عمداً گفته «اینجا هیچ» است. مثلاً وقتی جست‌وجو نتیجه‌ای ندارد، می‌توانید نتیجه را null بگذارید.

let selection = null;
console.log(selection);
console.log(typeof selection);

نام‌گذاری متغیرها

نام متغیر می‌تواند حرف، _ یا $ باشد و بعد از آن رقم هم مجاز است (user2 درست است، 2user نه). سبک رایج در جاوااسکریپت «camelCase» است: نام‌های چندبخشی را چسبیده بنویسید و بخش اول هر واژهٔ جدید را بزرگ، مثل totalPrice یا birthYear. نام معنادار بگذارید؛ s چه چیزی را نشان می‌دهد؟ studentCount روشن‌تر است.

تمرین‌ها

// Write your code here

const bookTitle = "One Hundred Years of Solitude";
const pageCount = 448;
console.log("Book:", bookTitle);
console.log("Pages:", pageCount);

::: :::

خلاصه

• const برای مقادیر ثابت و let برای مقادیر تغییرپذیر است؛ در کد جدید سراغ var نروید.
• انواع اصلی داده: رشته (string)، عدد (number)، بولی (boolean)، undefined و null.
• عملگر typeof نام نوع یک مقدار را می‌دهد؛ فقط typeof null به‌دلایل تاریخی object برمی‌گرداند.
• نام‌گذاری به سبک camelCase انجام می‌شود و زبان به بزرگی و کوچکی حروف حساس است.

در درس بعدی سراغ عملگرها می‌رویم؛ ابزارهای محاسبه، مقایسه و ترکیب مقادیر.