عملگرها در جاوااسکریپت

عملگرها نمادهایی هستند که روی مقادیر کار انجام می‌دهند: دو عدد را جمع می‌کنند، دو مقدار را مقایسه می‌کنند یا چند شرط را با هم ترکیب می‌کنند. در این درس عملگرهای پرکاربرد جاوااسکریپت را می‌بینیم و در پایان با رشته‌های قالبی (Template Literals) راه تمیزِ ساختن متن‌های ترکیبی را یاد می‌گیریم.

عملگرهای محاسباتی

console.log(7 + 3);
console.log(7 - 3);
console.log(7 * 3);
console.log(7 / 3);
console.log(7 % 3);
console.log(2 ** 4);

چهار عملگر نخست همان جمع، تفریق، ضرب و تقسیم آشنا هستند. دو مورد دیگر تازه‌اند:

• % «باقیماندهٔ تقسیم» می‌دهد؛ 7 % 3 یعنی باقیماندهٔ تقسیم ۷ بر ۳ که ۱ است. کاربرد مهمش تشخیص زوج و فرد است: اگر n % 2 صفر باشد، n زوج است.
• ** توان است؛ 2 ** 4 یعنی ۲ به توان ۴.

دقت کنید تقسیم می‌تواند اعشاری شود؛ در جاوااسکریپت عددهای صحیح و اعشاری یک نوع دارند، پس 7 / 3 همان ۲٫۳۳... چاپ می‌شود.

جمع رشته‌ها

وقتی عملگر + به رشته‌ها برسد معنایش عوض می‌شود: رشته‌ها را به هم می‌چسباند.

const first = "Java";
const second = "Script";
console.log(first + second);
console.log("Age: " + 25);

در خط آخر، عدد ۲۵ خودبه‌خود به رشته تبدیل و به متن چسبیده شد؛ به این کار «تبدیل ضمنی» (Implicit Conversion) می‌گویند. همین رفتار گاهی به دردسر باز می‌کند، به‌خصوص در مقایسه‌ها.

مقایسه با ===

console.log(5 === 5);
console.log("5" === 5);
console.log("5" == 5);
console.log(1 === "1");

این خروجی‌ها کل ماجرا را می‌گویند:

• === برابری «سخت‌گیرانه» را بررسی می‌کند: هم مقدار باید برابر باشد، هم نوع. رشتهٔ "5" با عدد 5 از نظر نوع فرق دارند، پس "5" === 5 مقدار false می‌دهد.
• == برابری «آسان‌گیرانه» است: پیش از مقایسه تلاش می‌کند نوع‌ها را به هم تبدیل کند؛ برای همین "5" == 5 مقدار true می‌دهد. این تبدیل‌های پنهان منبع خطاهای سخت‌یابی‌اند.

پارتنر برابر سخت‌گیرانه، نامساوی سخت‌گیرانه !== است. همچنین عملگرهای < و > و <= و >= برای مقایسهٔ کمتر و بیشتر به کار می‌روند و نتیجه‌شان همیشه بولی است.

عملگرهای منطقی

برای ترکیب شرط‌ها سه عملگر داریم: && (و)، || (یا) و ! (نقیض).

const age = 20;
const hasTicket = true;

console.log(age >= 18 && hasTicket);
console.log(age < 18 || hasTicket);
console.log(!hasTicket);

• && فقط وقتی true می‌دهد که هر دو طرف درست باشند؛ ورود به سالن سینما هم بزرگ‌بودن می‌خواهد هم بلیت.
• || وقتی true می‌دهد که دست‌کم یک طرف درست باشد.
• ! درست را نادرست و نادرست را درست می‌کند.

رشته‌های قالبی

چسباندن متن با + وقتی طولانی می‌شود، خوانا نمی‌ماند. «رشتهٔ قالبی» (Template Literal) با بک‌تیک ` نوشته می‌شود و اجازه می‌دهد مقدار هر متغیر را با ${} مستقیم داخل متن بگذارید.

const user = "Kian";
const score = 17.5;
console.log(`${user} scored ${score}.`);

داخل ${} هر عبارت مجازی است؛ ${score + 2} هم کار می‌کند و ۱۹٫۵ را جای‌گذاری می‌کند. از این پس هرجا متن و متغیر را باید ترکیب کنید، از رشتهٔ قالبی استفاده کنید.

تمرین‌ها

// Write your code here

const totalSeconds = 3700;
const minutes = Math.floor(totalSeconds / 60);
const seconds = totalSeconds % 60;
console.log(`${minutes} minutes and ${seconds} seconds`);

::: :::

خلاصه

• عملگرهای حساب +، -، *، / هستند و % باقیمانده و ** توان می‌دهد.
• + روی رشته‌ها یعنی چسباندن؛ عددها هم در این حالت به رشته تبدیل می‌شوند.
• برای مقایسه همیشه از === و !== استفاده کنید؛ == با تبدیل ضمنی نوع، خطاخیز است.
• &&، || و ! شرط‌ها را ترکیب می‌کنند.
• رشتهٔ قالبی با بک‌تیک و ${} جای‌گذاری متغیر در متن را ساده و خوانا می‌کند.

با این ابزارها آماده‌اید در درس بعدی به برنامه‌تان قدرت تصمیم‌گیری بدهیم: شرط‌ها.