نصب و آماده‌سازی محیط

تا اینجا همه چیز را درباره پایتون دانسته‌اید، اما هنوز روی سیستم شما نصب نیست. در این درس گام‌به‌گام نصب را انجام می‌دهیم، درستی نصب را بررسی می‌کنیم و با دو ابزاری که از همین امروز تا سال‌ها همراهتان خواهند بود آشنا می‌شویم: پوسته تعاملی و pip.

دانلود و نصب

همیشه پایتون را از سایت رسمی بگیرید. به آدرس python.org/downloads بروید؛ دکمه دانلود به‌صورت خودکار نسخه پایدار آخر را برای سیستم‌عامل شما پیشنهاد می‌دهد. هر نسخه‌ای از خانواده ۳.۱۲ به بعد برای این دوره مناسب است.

در ویندوز فایل نصب‌کننده را اجرا کنید. در اولین پنجره، پیش از فشردن دکمه Install، حتماً تیک گزینه «Add python.exe to PATH» را بزنید.

در مک همان نصب‌کننده گرافیکی را اجرا کنید و مراحل را تأیید کنید. در لینوکس معمولاً پایتون از قبل نصب است؛ اگر نبود، از مدیر بسته توزیع خود استفاده کنید، مثلاً در اوبونتو:

sudo apt install python3

بررسی نصب

یک پنجره خط فرمان (در ویندوز: PowerShell یا CMD) باز کنید و بنویسید:

python --version

عدد نسخه روی سیستم شما قطعاً متفاوت است؛ مهم همین است که با ۳ شروع شود. اگر در ویندوز پیام گرفتید که python شناخته نشده، دستور py --version را امتحان کنید؛ نصب‌کننده رسمی ویندوز، راه‌انداز py را هم نصب می‌کند.

پوسته تعاملی (REPL)

اگر فقط دستور python را بدون هیچ فایلی اجرا کنید، وارد پوسته تعاملی می‌شوید؛ محیطی که هر عبارت را همین لحظه می‌خواند، اجرا می‌کند و نتیجه را نشان می‌دهد. به این چرخه می‌گویند Read-Eval-Print Loop یا به اختصار REPL:

>>> 2 + 2
4
>>> 2 ** 100
1267650600228229401496703205376
>>> exit()

خط‌هایی که با >>> شروع می‌شود چیزی است که شما تایپ می‌کنید و خط بعدی پاسخ پایتون است. دقت کنید پایتون عدد 2 ** 100 را بدون خطا و بدون از دست رفتن رقم حساب می‌کند؛ اعداد صحیح در پایتون اندازه محدودی ندارند. برای خروج از REPL دستور exit() را بنویسید (در ویندوز ترکیب Ctrl+Z و بعد Enter هم کار می‌کند).

REPL برای آزمایش‌های کوچک عالی است، ولی برنامه واقعی در فایل نوشته می‌شود؛ این را در درس بعدی می‌بینید.

pip؛ نصب بسته‌های آماده

در درس قبل گفتیم مخزن PyPI بیش از نیم میلیون بسته دارد. ابزاری که این بسته‌ها را برای شما دانلود و نصب می‌کند pip است و همراه پایتون نصب می‌شود. نمونه:

pip install requests

این دستور بسته محبوب requests را از PyPI دانلود و نصب می‌کند تا در کد خود با import requests از آن استفاده کنید. در طول این دوره بیشتر با کتابخانه استاندارد جلو می‌رویم و به نصب بسته خارجی نیازی نیست؛ فقط بدانید وقتی روزی به آن نیاز داشتید، یک خط بیشتر کار ندارد.

ویرایشگر کد

برای نوشتن فایل‌های پایتون هر ویرایشگر متنی کافی است، حتی Notepad. اما یک ویرایشگر حرفه‌ای با پشتیبانی پایتون، سرعت و دقت شما را بالا می‌برد:

• VS Code — رایگان و سبک؛ با افزونه رسمی پایتون، رنگ‌بندی کد، تکمیل خودکار و دیباگ می‌گیرید. پیشنهاد ما برای شروع همین است.
• PyCharm — محیط یکپارچه توسعه مخصوص پایتون؛ کامل‌تر اما سنگین‌تر.
• IDLE — ویرایشگر ساده‌ای که خودش همراه پایتون نصب می‌شود؛ برای چند درس اول کافی است.

تمرین‌ها

# Write your code here

print("My Python is ready")
print(2 ** 8)

::: :::

خلاصه

• پایتون را فقط از python.org/downloads یا مدیر بسته توزیع لینوکس نصب کنید.
• در ویندوز هنگام نصب، گزینه Add python.exe to PATH را حتماً تیک بزنید.
• با python --version نصب را بررسی کنید و با دستور python وارد REPL شوید.
• pip install name بسته‌های موردنیاز را از PyPI نصب می‌کند.
• VS Code با افزونه پایتون، انتخاب پیش‌فرض خوبی برای شروع است.

حالا که محیط کار آماده است، در درس بعدی نخستین برنامه کامل خود را در یک فایل می‌نویسیم و از خط فرمان اجرایش می‌کنیم.