نخستین برنامه کامل

در درس قبل محیط کار را آماده کردید. حالا وقت آن است که به‌جای خط‌های آزمایشی در REPL، یک برنامه واقعی در فایل بنویسید، اجرایش کنید و — چون از خطا فرار ندارد — یاد بگیرید وقتی پیام خطا دیدید چه کنید.

ساخت و اجرای فایل برنامه

یک پوشه برای تمرین‌های خود بسازید و در آن فایلی به نام card.py ایجاد کنید با این محتوا:

print("=== My Card ===")
print("Name:", "Maryam")
print("City:", "Shiraz")

حالا در خط فرمان، داخل همان پوشه، برنامه را اجرا کنید:

python card.py

پایتون فایل را از سطر اول شروع می‌کند و هر دستور را به‌ترتیب از بالا به پایین اجرا می‌کند. دقت کنید در print("نام:", "مریم") دو مقدار با ویرگول داده‌ایم؛ تابع print هرچه به آن بدهید را با یک فاصله بین‌شان چاپ می‌کند.

کامنت؛ یادداشت برای انسان‌ها

هر خطی که با علامت # شروع شود، کامنت (توضیح) است و پایتون هنگام اجرا آن را کامل نادیده می‌گیرد. کامنت فقط برای انسان‌ها نوشته می‌شود:

# This program shows the execution order
print("first")
print("second")
# print("third") — this line does not run
print("fourth")

کامنت را به دو کار محدود نکنید: توضیح «چرا»ی یک تصمیم، و موقتاً خاموش کردن یک خط هنگام اشکال‌زدایی. توضیح دادن چیزی که کد واضحش می‌کند، فقط شلوغی است.

print() با چند مقدار، sep و end

تابع print انعطاف بیشتری دارد. دو آرگومان اختیاری مهم آن sep (جداکننده بین مقادیر) و end (چیزی که به‌جای خط جدید در انتها چاپ می‌شود) هستند:

print("0912", "345", "6789", sep="-")
print("Loading", end="...")
print("done")

در سطر اول، سه مقدار به‌جای فاصله با خط تیره از هم جدا شده‌اند. در سطر دوم و سوم، چون end="..." گذاشته‌ایم، بعد از «Loading» به خط بعدی نمی‌رویم و کلمه «done» همان‌جا می‌نشیند. رفتار پیش‌فرض هر دو را حدس زده‌اید: sep پیش‌فرضش فاصله است و end پیش‌فرضش خط جدید.

خطا دشمن شما نیست

از همین امروز عادت کنید: پیام خطا دشمن نیست، توضیح است. دو نوع خطای پرتکرار مبتدی‌ها را ببینید. اگر گیومه بسته را فراموش کنید، پایتون حتی اجازه اجرا نمی‌دهد:

print("hello

این یک خطای نحوی (SyntaxError) است؛ یعنی کد از نظر قواعد زبان ناقص است و اصلاً اجرا نمی‌شود. حالا حالت دوم؛ نام تابع را اشتباه بنویسید:

Print("hello")

کد پایتون به بزرگی و کوچکی حروف حساس است؛ Print با حرف بزرگ برای پایتون نامی ناشناخته است. پیام حتی پیشنهاد هم می‌دهد: «Did you mean: 'print'?». این خطا در میانه اجرا رخ می‌دهد، یعنی خط‌های قبل از آن اجرا شده‌اند.

تمرین‌ها

# Write your code here

# Three items with a custom separator
print("Book", "Pen", "Notebook", sep=" | ")

::: :::

خلاصه

• برنامه پایتون را در فایل با پسوند .py می‌نویسید و با دستور python filename.py اجرا می‌کنید.
• پایتون دستورها را از بالا به پایین و به‌ترتیب اجرا می‌کند.
• خط‌های # کامنت‌اند؛ فقط برای انسان خوانده می‌شوند و اجرا نمی‌شوند.
• آرگومان sep جداکننده بین مقادیر و end ادامه‌دهنده خط است؛ پیش‌فرض‌شان فاصله و خط جدید است.
• SyntaxError یعنی مشکل نحو و اجرای صفر؛ NameError یعنی نامی که پایتون نمی‌شناسد.

در درس بعدی به سراغ متغیرها می‌رویم؛ سنگ بنایی که هر برنامه‌ای، از ساده تا پیچیده، روی آن بنا می‌شود.