ورودی و خروجی

تا اینجا برنامه‌های شما یک‌طرفه حرف می‌زدند: داده‌ها از قبل داخل کد بودند و فقط خروجی می‌دیدید. برنامه واقعی با کاربر حرف می‌زند؛ ورودی می‌گیرد و خروجی را طوری شکل می‌دهد که خواننده راحت بفهمد. این درس این دو طرف ماجرا را کامل می‌کند.

گرفتن ورودی با input

تابع input برنامه را متوقف می‌کند، منتظر تایپ کاربر می‌ماند و هر چه تایپ شد را به برنامه می‌دهد. متن داخل پرانتز، پیام راهنما (prompt) است که پیش از توقف چاپ می‌شود:

name = input("Your name: ")
print(f"Hello {name}!")

در این خروجی، بخش بعد از «نام شما: » را خود کاربر تایپ کرده است؛ برنامه فقط رشته تایپ‌شده را در name ذخیره کرده و در جمله خوش‌آمد استفاده کرده است.

ورودی همیشه رشته است

مهم‌ترین نکته این درس همین است: input هر چه کاربر تایپ کند، بدون استثنا به شکل رشته (str) برمی‌گرداند؛ حتی اگر کاربر فقط رقم تایپ کرده باشد:

a = input("First number: ")   # user types 5
b = input("Second number: ")   # user types 3
print(a + b)

جواب ۸ نیست؛ ۵۳ است. چون دو رشته داریم و + روی رشته‌ها یعنی چسباندن. این رفتار خطا هم نمی‌دهد و همین خطرناک‌ترش می‌کند: برنامه درست به نظر می‌رسد ولی نتیجه غلط است.

تبدیل ورودی به عدد

راه‌حل همان تبدیل نوعی است که در درس انواع داده یاد گرفتید؛ int یا float را دور input بپیچید:

birth_year = int(input("Birth year: "))
age = 2026 - birth_year
print(f"About {age} years")

ترتیب اجرا از داخل به بیرون است: اول input رشته ورودی را می‌گیرد، بعد int آن را به عدد تبدیل می‌کند و فقط بعد از آن مقدار وارد محاسبه می‌شود.

قالب‌بندی خروجی با f-string

f-string را در درس‌های قبل دیدید؛ اما دو قابلیت قالب‌بندی دارد که خروجی را از «درست» به «حرفه‌ای» می‌رساند. جداکننده هزارگان با :, و محدود کردن اعشار با :.2f:

product = "pen"
price = 12500
count = 4
print(f"{product}: {price * count:,} toman")

دو نقطه بعد از نام متغیر یعنی «از این به بعد دستور قالب‌بندی می‌آید». نمونه دوم با اعداد اعشاری:

pi = 3.14159
print(f"{pi:.2f}")
print(f"{pi:.4f}")

:.2f یعنی با دو رقم اعشار و :.4f با چهار رقم؛ در هر دو حالت گرد کردن انجام می‌شود. این قالب‌ها به‌خصوص وقتی مهم می‌شوند که نتیجه محاسبه‌ای مثل 16.375000000000004 بیرون بیاید و خواننده فقط «۱۶٫۳۸» را لازم داشته باشد.

تمرین‌ها

# Write your code here

price = 900000
count = 7
print(f"Total: {price * count:,} toman")

::: :::

# Write your code here

a = float(input("First number: "))
b = float(input("Second number: "))
print(f"Sum: {a + b:.1f}")

::: :::

خلاصه

• input برنامه را متوقف می‌کند، ورودی کاربر را می‌خواند و همیشه رشته برمی‌گرداند.
• ورودی عددی را با int(input(...)) یا float(input(...)) تبدیل کنید؛ وگرنه + به‌جای جمع، چسباندن می‌کند.
• در f-string، دو نقطه بعد از متغیر قالب‌بندی را شروع می‌کند.
• :, جداکننده هزارگان می‌گذارد و :.2f عدد اعشاری را دو رقمی و گرد می‌کند.

برنامه شما حالا ورودی می‌گیرد و خروجی تمیز می‌دهد؛ اما هنوز همیشه یک مسیر واحد را می‌رود. در درس بعدی با شرط‌ها به برنامه‌تان قدرت تصمیم‌گیری می‌دهیم.